Главная / Жамият / Вирусли гепатит Б: белгилари, даволаш, олдини олиш

Вирусли гепатит Б: белгилари, даволаш, олдини олиш

Гепатит Б вирусли табиатнинг юқумли касаллиги бўлиб, у асосан жигар шикастланиши билан тавсифланади. У ўткир ва сурункали шаклда давом етади.

unnamed
Гепатит Б қўзғатувчиси – гепатит Б вируси (ҲБВ, ҲБВ), жигар ҳужайраларини юқтирувчи ДНК ўз ичига олган гепатнавируслар оиласига киради. Гепатит Б вируси турли кҳил физик-кимёвий омилларга: паст ва юқори ҳароратларга, қайта-қайта музлаш ва еритиш, ултрабинафша нурланиш ва кислотали муҳитда узоқ вақт тасир қилиш учун жуда чидамли. Вирус қайнатиш, автоклавлаш (45 минут давомида 120 ° К), қуруқ иссиқлик стерилизасияси (180 ° К – 60 дақиқадан сўнг), дезинфексиялаш воситаларининг тасири билан инактивланади.

Вирусли гепатит Б нинг юқиш йўллари

Гепатит Б ни юқтиришнинг кўплаб усуллари мавжуд. Енг кенг тарқалганлари:

жинсий алоқада;
туғилиш пайтида онадан болага;
юқтирган одамнинг қони билан алоқа қилиш;
бир кҳил тиш чўткаси, устара, рўмол, маникюр тўпламидан фойдаланиш;
тиббий ва диагностика мақсадларида тиббий манипулясиялар учун;
қулоқни тешиш, танани пирсинг, акупунктур, татуировка қилиш учун стерилизасия қилинмаган игналар ёрдамида;
стерил бўлмаган шприслардан фойдаланганда (гиёҳвандлар);
беморлар қон маҳсулотларини қабул қилганда;
гиёҳванд моддаларни истемол қилганда;
бола учун овқатни олдиндан чайнашда.

Гепатит Б вируси одамларнинг сулагида, кўз ёшларида, сийдигида ва нажасида топилади. Гепатит Б вируси бузилмаган ташқи тери (тери, шиллиқ пардалар) орқали кирмайди, деб ишонилади. Бу шуни англатадики, гепатит Б контакт ва кундалик ҳаётда, шунингдек, гаплашиш, ҳапşıрма ва бошқалар орқали юқмайди. СҲунинг учун унинг атрофидагилар учун гепатит Б кҳавфли емас. Бемор ижтимоий изолясияда бўлмаслиги керак.
Гепатит Б дан ҳимояланиш кафолати фақат емланган ва илгари гепатит Б билан касалланган шакҳслар учундир. Бошқа барча ҳолатларда, гепатит Б вируси билан касалланганида, гепатитнинг ривожланиши муқаррар.
Агар шакҳсий гигиена қоидаларига риоя қилинса, оила азолари учун инфексия кҳавфи паст бўлади. Соғлом турмуш тарзида инфексия кҳавфи юқори емас, шунинг учун емлаш керак. Сурункали гепатит Б билан оғриган беморнинг оила азолари тиббий кўрикдан ўтиши ва тегишли ваксина билан гепатит Б га қарши емланиши керак. Гепатит Б вируси инфексиясининг олдини олиш учун гепатит Б га қарши емлашлар қўлланилади.Ваксинани қўллашга қарши кўрсатмалар кҳамиртуруш аллергияси ва оғир отоиммüн касалликлардир.

Гепатит Б қандай намоён бўлади?

Вирусли гепатит Б ўткир ёки сурункали бўлиши мумкин. Ўткир гепатит Б нинг биринчи белгилари инфексиядан кейин 6 ҳафтадан 6 ойгача содир бўлади.
Гепатит А ва гепатит Б белгилари ўкҳшаш. Уларни фақат қон текшируви орқали аниқлаш мумкин.
Гепатит Б нинг дастлабки даври заифлик, иштаҳани йўқотиш, кўнгил айниши, ўнг ҳипокондриюмда оғриқ, паст даражадаги иситма, бўғимлар ва мушаклардаги оғриқлар билан бошланади. Аста-секин касаллик енг юқори даврга – иктерик даврга ўтади. Склеранинг иктерик бўялиши, терининг қичиши, қуюқ сийдик (пиво рангли), енгил нажас мавжуд. 1/3 ҳолларда гепатит Б аниктерик ва ўчирилган шаклда учрайди. Асемптоматик шакллар ўчоқларда иммуно-биокимёвий тадқиқотлар пайтида ва скрининг текширувларида ташкҳис қилинади. Гепатит Б нинг асемптоматик шакллари касалликнинг клиник белгиларининг йўқлиги билан тавсифланади. Клиник талаффуз қилинган (манифест) шакл ситолитик синдромли ўткир сиклик иктерик шакл бўлиб, унда касалликнинг белгилари енг тўлиқ намоён бўлади.
Касаллик даврлари:
инкубасия,
преиктерик (продромал),
иктерик (юқори)
ва тикланиш даври.

Инкубасия даврининг давомийлиги (инфексия пайтидан бошлаб касаллик белгилари пайдо бўлгунга қадар) 6 ҳафтадан. 6 ойгача
Преиктерик давр ўртача 4 дан 10 кунгача давом етади, камроқ тез-тез қисқаради ёки 3-4 ҳафтагача узайтирилади. Астеник-вегетатив, диспептик, артралгик синдромлар ва уларнинг комбинасияси билан тавсифланади.
Преиктерик давр окҳирида жигар ва талоқ катталашади, кҳолестаз белгилари пайдо бўлади – қичишиш, қорайган сийдик ва нажас ранги ўзгариши. Бази беморларда (10%) тошмалар, васкулит белгилари мавжуд. Лаборатория текшируви пайтида уробилиноген сийдикда, базан ўт пигментларида, қонда – АЛТ фаоллигининг кучайиши аниқланади.
Иктерик даврнинг давомийлиги 2-6 ҳафта. бир неча кундан бир неча ойгача тебранишлар билан. Дастлаб, склера ва шиллиқ пардалар иктерик бўяшга ега бўлиб, кейинчалик тери бўялган. Сариқликнинг интенсивлиги одатда касалликнинг оғирлигига тўғри келади. Интоксикасия белгилари аниқ бўлиб қолади ва тез-тез кучаяди: заифлик, асабийлашиш, бош оғриғи, юзаки уйқу, иштаҳанинг пасайиши (оғир шаклларда), кўнгил айниши ва қайт қилиш. Бази беморларда ейфория пайдо бўлади, бу енсефалопатиянинг кҳабарчиси бўлиши мумкин, аммо вазиятнинг якҳшиланиши ҳақида алдамчи таассурот қолдиради. Беморларнинг учдан бирида терининг қичиши бор, уларнинг интенсивлиги сариқлик даражасига боғлиқ емас. Кўпинча ўт кислоталарининг ваготоник тасири туфайли артериал гипотензия, брадикардия, бўғиқ юрак товушлари ва систолик шовқин аниқланади. Беморлар епигастрал минтақада ва ўнг ҳипокондриюмда оғирлик ҳисси, айниқса овқатдан сўнг, жигар капсуласининг чўзилиши туфайли ташвишланадилар. Перигепатит, кҳолангиогепатит ёки бошланғич гепатодистрофия билан боғлиқ кучли оғриқлар бўлиши мумкин.
Беморларнинг тили одатда оқ қоплама билан қопланган. Қоида тариқасида, жигарнинг катталашиши аниқланади, кўпроқ чап бўлак туфайли, унинг палпасияси оғриқли, мустаҳкамлик еластик ёки зич еластик, сирт силлиқдир. Талоқ ҳам катталашади, лекин бироз камроқ. Прогрессив сариқлик ва интоксикасия фонида жигар ҳажмининг камайиши ривожланаётган гепатодистрофияни кўрсатадиган ноқулай белгидир. Жигарнинг зич консистенсияси, айниқса ўнг лоб, ўткир қирраси, сариқлик йўқолганидан кейин давом еса, касалликнинг сурункали шаклга ўтишини кўрсатиши мумкин.
Сариқликнинг йўқ бўлиб кетиш босқичи одатда тўпланиш босқичидан узоқроқ. Беморнинг аҳволини босқичма-босқич якҳшилаш ва функсионал жигар тестлари кўрсаткичларини тиклаш билан тавсифланади. Бироқ, бир қатор беморларда, қоида тариқасида, осонроқ давом етадиган алевленмелер ривожланади. Реабилитасия даврида (2-12 ой) касалликнинг белгилари йўқолади, аммо астеновегетатив синдром ва ўнг ҳипокондриюмда ноқулайлик ҳисси узоқ вақт давом етади. Бази беморларда кҳарактерли клиник ва биокимёвий синдромлар билан релапслар мумкин.
Гепатит Б нинг аниктерик шакли ўткир сиклик иктерик шаклнинг преиктерик даврига ўкҳшайди. Касаллик, енгилроқ кечишига қарамай, кўпинча узоқ давом етади. Сурункали инфексия ҳолатлари кам учрайди.
Кҳолестатик синдромли гепатит Б нинг ўткир сиклик шакли кҳолестаз белгиларининг аниқ устунлиги ва узоқ муддатли мавжудлиги билан тавсифланади.
Касалликнинг оғир шаклларида (30-40% ҳолларда) интоксикасия синдроми астения, бош оғриғи, анорексия, кўнгил айниши ва қусиш, уйқу бузилиши ва ейфория шаклида сезиларли даражада намоён бўлади, кўпинча ёрқин билан биргаликда геморрагик синдром белгилари мавжуд. (“зафран”) сариқлик. Жигар функсиясининг барча тестлари жиддий даражада бузилган. Асоратланмаган курс билан оғир шакллар 10-12 ҳафта ёки ундан кўпроқ вақтдан кейин тикланиш билан якунланади.

Мураккабликлар ва натижалар

Қоида тариқасида, ўткир инфексия тикланиш билан тугайди. Бироқ, 1-2% ҳолларда касаллик “фулминант” гепатитга айланади, ўлим даражаси 63-93% ни ташкил қилади.
Ушбу касалликнинг кҳавфли оқибати сурункали гепатитга ўтиш билан узоқ давом етадиган курсдир (еҳтимол – 5-10%), бу еса ўз навбатида сироз ва жигар саратонига олиб келиши мумкин.
Сурункали гепатит ҳар доим ҳам ўткир иктерик шаклдан олдин бўлмайди. Сурункали гепатит вақти-вақти билан сабабсиз заифлик, чарчоқ, сариқлик билан намоён бўлиши мумкин ёки узоқ вақт давомида умуман ўзини намоён қилмайди.
Сурункали вирусли гепатит Б билан оғриган беморларнинг атиги 20 фоизида жигар сиррози ривожланади ва уларнинг фақат 5 фоизида бирламчи жигар саратони мавжуд.

Гепатит Б белгилари

Ўткир гепатит Б да, иктерик даврларнинг преиктерик ва бошланғич босқичида қон зардобида ҲБсАг, ҲБеАг, ҲБВ-ДНК ва анти-ҲБк ИгМ топилади. Гепатит Б билан биокимёвий жигар функсияси тестлари (билирубин, АСТ, АЛТ) ҳам ўзгаради. Ушбу тестлар натижаларининг турли комбинасияси ҳозирги ёки ўтмишда инфексиянинг мавжудлигини, гепатит Б нинг ўткир ёки сурункали босқичини ва вируснинг фаоллигини кўрсатади. Синов натижаларига кўра, даволаниш учун кўрсатмаларни аниқлаш ва унинг самарадорлигини баҳолаш мумкин. Сурункали гепатит Б енг кўп ўрганилган. Ўткир, клиник ифодаланган г дан ҳосил бўлиши мумкин

алевленмелер ва релапслар шаклида узоқ вақт давом етадиган гепатит. Аммо кўпинча сурункали гепатит Б касалликнинг аниктерик, ўчирилган ва асемптоматик шаклларидан ривожланади, бу ҳолларда юқумли жараённинг ўткир босқичини ажратиш қийин. Асосан сурункали деб аталадиган бу шакл кўпинча мунтазам тадқиқотлар давомида вирусли гепатит Б нинг қон белгилари топилган деярли соғлом одамларда, донорларда аниқланади.
Сурункали гепатит Б нинг клиник кўриниши. Минимал, енгил ва ўртача фаолликнинг сурункали гепатити олдинги тарифга (КПҲ) мос келади. Ўртача клиник белгиларга ега. Бундай беморлар камдан-кам ҳолларда шифокорга мурожаат қилишади ва касаллик биринчи белгилар пайдо бўлганидан кейин кўп йиллар ўтгач ташкҳис қилинади. Енг тез-тез учрайдиган аломатлар ўнг ҳипокондриюмда ноқулайлик ва оғриқли оғриқдир, одатда билиар дискинезиядан келиб чиқади. Бази беморларда оғизда кўнгил айниш, белчинг, аччиқланиш кузатилади. Кўпинча беморлар енгил заифлик, тез чарчашдан шикоят қиладилар. Жигарнинг катталиги сезиларли даражада ошмайди, лекин базида сариқлик пайдо бўлади.
Касаллик клиник ва лаборатория кўрсаткичлари ёрқинроқ бўлганда ва клиник белгилар йўқ ёки аҳамиясиз бўлган ремиссиялар билан кучайиши мумкин.
Сурункали гепатит Б курсининг шакллари ва вариантларини изолясия қилиш касалкҳона шароитида беморни ҳар томонлама текшириш билан мумкин.
Енг кенг тарқалган астеновегетатив ва диспептик синдромлар. Беморлар оғир заифлик, тез чарчаш, ёмон ишлаш, асабийлашишдан шикоят қиладилар. Иштаҳанинг пасайиши, кўнгил айниши, беқарор нажас, ўнг ҳипокондриюмда, епигастриумда оғирлик, кўпинча вазн йўқотиш қайд етилади. Деярли барча беморларда жигар ҳажми катталашади, у зич консистенсияга ега, палпасия пайтида оғриқли. Талоқ катталашган. Касалликнинг кучайиши даврида сариқлик ва терининг қичиши пайдо бўлади.
Асситларнинг пайдо бўлиши, геморроёидал томирлар, қизилўнгач томирлари ва қорин деворининг кенгайиши сурункали гепатит Б билан оғриган беморда фаол фаоллик – жигар сиррози шаклланишини кўрсатади. Жигар сиррози вирусли кҳарактерга ега бўлиб, сурункали гепатитнинг босқичидир. Сурункали гепатитнинг окҳирги босқичи гепатоселлюляр карсиномадир.
Вирусли гепатит Б билан касалланган беморларни даволаш
Гепатит Б билан касалланган беморлар юқумли касалликлар шифокҳонасига ётқизилади. Гепатит Б ни даволаш учун асос, бошқа гепатит каби, юмшоқ восита ва парҳез (жадвал Но 5). Гепатит Б билан оғриган беморлар глюкоза еритмалари, Рингер, гемодез ва бошқалар ёрдамида инфузион терапия олади.
Гепатит Б нинг оғир шакллари бўлган беморларни даволаш енг катта етиборни талаб қилади. Протеолитик ферментларнинг ингибиторларини, диуретик препаратларни, гепатопротекторларни тайинлаш кўрсатилган. Жигар етишмовчилиги ва енсефалопатия белгилари бўлган гепатит Б ҳолатларида интенсив инфузион терапия ўтказилади, глюкокортикостероидлар, диуретиклар, леводопанинг оширилган дозалари буюрилади, ефферент усуллар (плазмаферез, гемосорбсия ва бошқалар) тавсия етилади.
Бўшатилгандан сўнг, реконвалесентларни диспансер кузатуви 6-12 ой давомида, керак бўлганда – кўпроқ ўтказилади. Сурункали вирусли гепатит Б беморларнинг 10-14 фоизида ривожланади.

Гепатит Б нинг олдини олиш ва даволаш

Никоҳдан олдин жинсий алоқа пайтида ва шериклардан бири касал бўлган ёки вирусли гепатит Б “ташувчиси” бўлган оилада презервативлардан фойдаланиш.
Ҳомиладор аёлларда вирусли гепатит Б (ва К) учун скрининг.
Ўткир ёки сурункали гепатит Б билан касалланган беморнинг оиласида шакҳсий гигиена қоидаларига (индивидуал уй-рўзғор буюмлари) риоя қилиш.
Маникюр ва педикюр учун фойдаланинг (ҳатто салонларда, сартарошкҳонада ҳам) шакҳсий асбоблар тўплами (кıмбıз, қайчи)
Қулоқни тешиш, акупунктур учун бир марта ишлатиладиган игналардан фойдаланиш. Татуировка қилиш енг якҳши икҳтисослашган гўзаллик салонларида амалга оширилади.
Гепатит Б вирусига қарши емлаш.

Рекламный блок-3

Ҳаққимизда Barno Mir

Яна маълумот

Цветные Буквы

ҚЎҲЖҒ – қўҳжғ

ҚЎҲЖҒ – қўҳжғ

100200300