14/06/2021
Главная / Без рубрики / Хомиладорликдан сакланиш — эркак ва аёллар учун воситалар, усуллари
Место рекламы

Хомиладорликдан сакланиш — эркак ва аёллар учун воситалар, усуллари

Ҳомиладорликдан сақланиш — эркак ва аёллар учун воситалар, усуллари
Бугунги кунда «онгли ҳомиладорлик» атамаси оммалашиб бормоқда. Бу ҳар бир жуфтлик чақалоқ туғилиши вақтини онгли равишда танлаши ҳуқуқини англатади. Демакки, маълум вақтларда жинсий алоқани чекламаган ҳолда ҳомиладорликдан сақланиш талаби ҳам юзага келади. Бунинг учун контрасептсия усуллари ёрдамга келади, уларнинг самараси ва нархига қараб кўплаб турлари мавжуд. Ҳар бирининг афзаллик ва камчиликлари ҳақида қуйида батафсил.

homiladorlikdan-saqlanish

Ҳомиладорликдан сақланиш усуллари

Даставвал замнавоий тиббиётнинг асосий постулатларидан бирини келтириб ўтиш жоиз: «энг яхши даволаш усули — бу профилактика». Бугунги кунда замонавий, самарали ва хавфсиз бўлган контрасептсия усуллари жуда кўп. Уларни шартли равишда гуруҳларга бўлиш мумкин:

  • Ҳомиладорликдан сақловчи табиий усуллар — қоида тариқасида, ҳайз сикли фазасини аниқлаш ва жинсий алоқани тўхтатилишига асосланади. Улар ишончли емас ва жинсий йўл билан юқувчи касалликлардан (ЖЙЙК) ҳимоя қилмайди. Шунга қарамасдан, бу усулларга кўпчилик амал қилади.
  • Барер усуллар — ҳомиладорликни олдини олиш учун самарали бўлиши мумкин, презэрвативлар еса ЖЙЙКъдан ҳимоя қилишда ҳам. Самарадорлик даражаси улардан тўғри фойдаланишга боғлиқ. Кўпинча уларни янада самаралироқ усуллар билан биргаликда қўллаш тавсия етилади.
  • Бачадон ичи воситалари — таркибида металл (мис, кумуш) ва гормонлар сақлаши мумкин, уларнинг таъсири кимёвий моддаларнинг спэрматозоидлар ва тухум ҳужайрага, бачадон бўйни шиллиғига ва ендометрийга таъсири билан тушунтирилади.
  • Гормонал усуллар. Бунга орал контрасептивлар (таблеткалар), пластирлар, вагинал ҳалқалар, имплантатлар ва фавқулотда контрасептсия усуллари киради.

1. Oрал контратсептивлар

Тўғри қўлланилганда ушбу дориларнинг самарадорлиги 99% дан ортиқ бўлади, одатий қўллашда еса 91% гача. Комбинатив орал контратсептивлар ёки КOК — аёл организмига гормонлар орқали таъсир қилувчи воситалар саналади.

Бундай воситаларни қўллашда аниқлик ва мунтазамлик муҳим ўрин тутади. Аёл препаратни том маънода соатма-соат қабул қилиши керак, акс ҳолда ажралмалар кузатилади. Таъсирни олдиндан айтиш мушкул вазифа. Бу турдаги воситаларни ҳомиладорлик ва емизиш даврида қабул қилиб бўлмайди.

                                                  Билиш муҳим
Лактатсион аменорея — емизиш даврида (одатда туғруқдан соʻнг дастлабки 6 ой ичида) овулятсия содир бўлмайди, демакки ҳомиладор бўлиш ҳам имконсиздир.

2. Бачадон ичи спирали (БИС)

Контратсептсиянинг самарадорлиги кўрсаткични 99,2% дан 99,8% гача. Бачадон ичидаги спирал уруғлантирилган тухум ҳужайранинг имплантатсиясини олдини олади, гормонал спирал еса ҳомиладорликдан ҳимоя қиладиган прогестэрон гормонини чиқариб туради, буларнинг барчаси жуда юқори ҳимояни таъминлайди.

БИС — бу орал контратсептивлар қарши кўрсатмага эга аёллар учун алтэрнатива саналади. Уларни ўрнатишда доимий жинсий ҳамроҳ мавжудлиги ва сурункали инфектсиялар йўқлиги талаб етилади.

Камчиликлари: БИС яллиғланиш ва ектопик ҳомиладорлик хавфини оширади, оғриқли ҳайзни келтириб чиқаради. У узоқ муддатга (5-йилгача) ўрнатилади.

3. Презэрвативлар

Презэрвативнинг икки тури мавжуд — аёл ва эркаклар учун. Бу нафақат исталмаган ҳомиладорликдан, балки жинсий йўл билан юқадиган инфектсиялардан ҳам ҳимоя қиладиган ягона контратсептсия тури ҳисобланади. Эркаклар учун мўлжалланган презэрвативларининг самарадорлиги — 98%, аёллар учун мўлжалланган турида — 95%.

Ушбу усулдан фойдаланиш кўпроқ эркакка боғлиқ ва уни ишлатишда ҳар доим ҳам назоратни сақлаб туриб бўлмайди. Аёллар учун мўлжалланган туридан ҳозирда кўпчилик аёллар хабардор емас.

Камчиликлари: мойли моддалар, кремлар ёки зарар туфайли эркак презэрвативларининг самарадорлиги пасаяди.

4. Гормонал имплант ва инъектсиялар

Гормонал имплант қўл тэриси остига (кичик пластик стэржен) киритилади ва имплант ўзидан гормонлар чиқариб туради. Ушбу контратсептсия усули 90-99% ҳолларда ҳимоя қилади. У 5 йил давомида таъсир кўрсатади. Гормонал инъектсиялар еса ҳар 1-3 ойда бир марта амалга оширилади.

Камчиликлари: гормонал имплантдан фойдаланганда фақат 5 йилдан кейин ҳомиладор бўлиш мумкин бўлади. Ушбу турдаги контратсептсия ҳайз даврини ўзгартириши, бош оғриғига, жинсий майлнинг пасайишига ва тана вазнининг ортишига олиб келиши мумкин.

5. Спэрмитсидли диафрагма

Диафрагма — бу аёлнинг жинсий аъзоларига киритиладиган мослашувчан ҳалқали қалпоқча. Ушбу усул спэрмитсидлар — аёлнинг жинсий аъзоларига киритиладиган вагинал шамча, крем, таблеткалар кўринишидаги моддалардан фойдаланганда самарали бўлади. Спэрмитсидлар билан биргаликда диафрагма режалаштирилмаган ҳомиладорликдан 92-96 фоизга ҳимоя қилади.

Алоҳида қўлланганда диафрагманинг ўзи 71-88%, спэрмитсидлар еса 70% гача самарали ҳисобланади.

Спэрмитсидлар ҳомиладорлик бошланиши еҳтимолини камайтириши мумкин, чунки улар спэрматозоид деворларини парчалаб юборади, аммо нотўғри ишлатилиши туфайли кўплаб ножўя таъсирларга олиб келиши мумкин.

Камчиликлари: диафрагма алоқадан кейин камида 4 соат давомида ўрнида қолиши керак.

6. Стэрилизатсия

Стэрилизатсиянинг эркаклар ва аёлларда ўтказиладиган турлари фарқланади.

Ушбу усул деярли 100% контратсептив таъсирга эга. Ножўя таъсири йўқ, стэрилизатсия гормонларни ишлаб чиқариш жараёнига таъсир қилмайди ва ҳайз сиклини бузмайди. Энг асосий камчилиги — жараённинг ортга қайтариб бўлмаслигида.

Яъни, стэрилизатсия қилинганидан кейин келажакда аёл ва эркак фарзанд кўришга мутлақо қодир бўлмайди. Шунингдек ектопик ҳомиладорлик хавфи ҳам мавжуд.

7. Контратсептив пластир

Ушбу контратсептив восита тўғри қўлланилганда аёлга 99 фоиз самарадорлик билан ҳомиладорликдан сақланишга ёрдам беради, аммо одатий қўллаганда самарадорлик 91% гача камаяди. Пластир тэрига ёпиштирилади. У ўзидан инсон танасига гормонлар чиқариб туради, бу атиги 7 кун давом етади. Шунинг учун пластирни ҳар ҳафта алмаштириб туриш лозим.

Камчиликлари: тана вазни 90 килограммдан ортиқ бўлган аёллар учун гормонал пластирларни қўллаш тавсия етилмайди. Бундан ташқари, у тез-тез кўчиб кетиши кузатилади.

8. Вагинал ҳалқа

Вагинал ҳалқанинг одатий ишлатилишида 91% самарадорликка эришилса, тўғри ишлатилиш ҳолатларида у аёлни исталмаган ҳомиладорликдан 99% самарадорлик билан ҳимоя қилиши мумкин. Гормонлар қон оқимига кириб, бир ой давомида ҳомиладорликдан сақлайди.

Камчиликлари: ҳалқа ҳайз кўриш табиатини ўзгартириши мумкин ва қон айланишининг бузилиши ва веноз тромбоемболия ривожланиши хавфи каби ножўя таъсирга эга.

9. Жинсий алоқанинг тўхтатилиши

Бу контратсептсия усулининг энг қадимий тури. Унинг моҳияти эркак жинсий аъзосини еякулятсия содир бўлишидан олдин чиқариб олишида. Усулнинг самарадорлиги овулятсияни аниқлашга асосланган календар усул билан биргаликда қўллаганда 80% гача етади.

Бироқ баъзи мутахассисларнинг фикрига кўра бу техника ҳомиладорликдан сақланиш учун мақбул емас ва жуда паст кўрсаткичли самарадорликка эгалиги туфайли кўзланган мақсадга олиб келмаслиги мумкин.

Камчиликлари: Жинсий алоқанинг тўхтатилиши эркакларда потентсиал бузилишлар билан таҳдид қилади.

Контратсептивларни танлаш қоидалари

Контратсептсиянинг муайян усулларини қўллаш бўйича тавсиялар мавжуд.

Ҳомиладорликдан сақловчи воситаларни уларнинг камчилигига қараб танлаш керак. Ёш даврда инфектсия ва ҳомиладор бўлиб қолиш хавфи мавжуд, шунинг учун орал контратсептивлар билан биргаликда презэрватив ёки фақат презэрвативни ўзини қўллаш яхшироқдир. Каттароқ ёшга келиб бачадон ичи спиралларидан фойдаланиш мумкин.

КOК воситаларни 18-35 ёш оралиғида қўллаш энг мақбул танлов саналади. 35 ёшдан кейин ёш гуруҳига мувофиқ тарзда бошқа воситалар танлаш тавсия етилади.

Презэрватив ҳар қандай ёшда ишлатилиши мумкин, аммо туғруқдан кейинги даврда тавсия етилмайди.

Check Also

chto-delat-esli-toshnit2

Кунгил айниши- ич кетиши сабаблари

КЎНГИЛ АЙНИШ ВА ДИАРЕЯ САБАБЛАРИ Овқат ҳазм қилиш тизимингиз безовта бўлганда ёки соғлиғингизга зарар етказадиган …

Пазанда: Пишириқ нарсалар